SP nr1


Idź do treści

logopeda

KONCENTRACJA UWAGI jako klucz do efektywnej nauki dziecka

Zagadnienia:
1. Czym jest i jak działa uwaga dzieci?
2. Z czego wynikają problemy w zakresie koncentracji uwagi?
3. Jak usprawnić umiejętność skupiania się dziecka? Przykładowe ćwiczenia.

Koncentracja uwagi to umiejętność skupiania się na tym, co robimy. Jest ona, nie tylko podstawą procesu uczenia się warunkującą jego skuteczność, ale jest nam ona niezbędna do prawidłowego funkcjonowania na co dzień. Koncentracja uwagi rozwija się stopniowo w toku życia człowieka. Początkowo, u małych dzieci, mamy do czynienia z uwagą mimowolną (tj. głośny dźwięk przyciągający uwagę dziecka bez jego woli). Od ok. 3 roku życia rozwija się uwaga dowolna, którą jesteśmy w stanie kierować, która pozwala nam dostrzegać i robić to co istotne w danym momencie (np. wysłuchać polecenia i wykonać działanie). Wraz z rozwojem dziecka i jednoczesnym dojrzewaniem układu nerwowego, wydłuża się czas skupienia uwagi.

Trudności z koncentracją uwagi dotyczą coraz większej liczby dzieci. Wiele dzieci jest nadmiernie pobudzonych i ma skłonności do stałego rozproszenia uwagi, a to staje się często przyczyną problemów w szkole i doświadczania niepowodzeń szkolnych. Dzieci nie są w stanie spokojnie wysiedzieć na lekcji, skupić się na wykonywanym zadaniu, zapamiętać co jest zadane i jakie przybory należy przynieść do szkoły. W rezultacie uzyskiwane przez nie wyniki są gorsze niż rzeczywiste możliwości.
Na różnice w zdolnościach koncentracji uwagi wpływ ma wiele czynników dotyczących zarówno samego dziecka, jak i jego otoczenia.

Do głównych przyczyn związanych z problemami koncentracji uwagi zaliczamy:
1. brak odpowiedniej motywacji do działania wywołany głównie nie dostrzeganiem celu tego
działania;
2. brak zainteresowania;
3. przemęczenie; stres;
4. niezdrowy tryb życia;
5. niekorzystne warunki rodzinne;
6. niezaspokojenie podstawowych potrzeb dziecka;
7. zaburzenia funkcji poznawczych;
8. ograniczone możliwości intelektualne;
9. nadpobudliwość psychoruchowa (ADHD).

Istnieje uproszczony podział osób z zaburzeniami koncentracji:
1. typ aktywno-impulsywny charakteryzujący się pospieszną i powierzchowną pracą z wieloma
błędami, małym opanowaniem, częstymi frustracjami przy wykonywaniu trudniejszych zadań,
przeszkadzaniem na zajęciach, częstym zapominaniem itp.;
2. typ pasywny z zespołem "niebieskich migdałów" charakteryzujący się powolnym działaniem,
zamyśleniem i "bujaniem w obłokach". Osoby takie potrzebują dużo więcej czasu, żeby się za coś
zabrać i popełniają dużo błędów.

Kłopoty z koncentracją uwagi przejawiają się w:
1. zwlekaniu z wykonaniem określonych zadań;
2. szybko pojawiającym się uczuciu znudzenia i zniechęcenia;
3. poddawaniu się, zaniechaniu wykonywania działania;
4. rozkojarzeniu, niedostatecznej uwadze;
5. szybko odczuwalnym zmęczeniu;
6. wykonywaniu kilku zadań na raz i nie kończeniu żadnego z nich;
7. szybkiej, pobieżnej pracy;
8. wielości błędów;
9. powolnym tempie pracy.

Umiejętność koncentracji uwagi można ćwiczyć. Wymaga to wysiłku zarówno ze strony dziecka, jak i rodzica (lub nauczyciela) wspierającego i motywującego je do tej pracy. W ćwiczeniach tej umiejętności ważne jest stawianie dziecku wymagań możliwych do zrealizowania, zgodnych z jego poziomem rozwoju psycho-fizycznego.
Zadaniem opiekuna jest również zapewnienie dziecku odpowiednich warunków psycho-fizycznych, tzn.:
zapewnienie ciszy, wyłączenie telewizora,
ograniczenie liczby bodźców rozpraszających w pomieszczeniu, w którym pracuje dziecko,
uporządkowane miejsce pracy,
odpowiednie oświetlenie i temperatura,
ustalenie z góry czasu przeznaczonego na ćwiczenia,
troska o to, by dziecko było wypoczęte, miało dobre samopoczucie i było odpowiednio zmotywowane do pracy.
Należy pamiętać o jak najczęstszym włączaniu ćwiczeń koncentracji uwagi w naturalną aktywność dziecka (zabawę, czynności samoobsługowe), motywowaniu go do pracy poprzez nagrodę niematerialną (np. pochwała, wyróżnienie) oraz dostrzeganie jego wysiłku.

Opanowanie umiejętności koncentracji uwagi pozwala nam realizować plany, marzenia, doprowadzać
sprawy do końca, osiągać sukcesy, które sprawiają nam radość i satysfakcję.


Ćwiczenia usprawniające pamięć i koncentrację uwagi:

1. Gry planszowe i układanki - uczą:

  • czekania na swoją kolejkę (kontrolowania zachowań impulsywnych i czekania na zaspokojenie potrzeby);
  • obserwacji przebiegu gry i dostosowywania do niego swojego postępowania;
  • wytrwałości tzn. dotrwania aż do zakończenia gry, nawet wtedy, gdy jej przebieg nie jest dla dziecka pomyślny;
  • radzenie sobie z frustracjami;
  • dostosowywania się do obowiązujących reguł gry.

Przykłady: chińczyk, Memory, bierki, szachy, warcaby, puzzle, Scrabble, Sudoku, domina (obrazkowe, geometryczne), układanki mozaikowe;

2. LAMPA, NOS, PODŁOGA - mówimy podane słowa i pokazujemy je ręką (prosimy aby dziecko pokazywało z nami), potem prowadzący zabawę co innego mówi, co innego pokazuje (prosimy dziecko aby pokazywało tylko to co mówimy);

3. Nazywamy szybko i wskazujemy na sobie części ciała. Dziecko ma je wskazywać na sobie. Dla zmylenia co jakiś czas wskazujemy część ciała inną niż wymieniamy - zadaniem dziecka jest wskazywać prawidłowo na podstawie usłyszanej instrukcji słownej.

4. CZYTANIE OPOWIADANIA - dorosły czyta opowiadanie lub bajkę, a dziecko ma za zadanie reagować na sygnały (np. umówione słowo "rycerz") klaśnięciem;

5. WYSTUKIWANIE RYTMU - dziecko ma za zadanie wysłuchać rytmu zademonstrowanego przez osobę dorosłą (np. za pomocą cymbałków, bębenka lub klaśnięciami), a następnie wystukać go samodzielnie lub odtworzyć w formie graficznej;

6. DRUKARKA - rysujemy na plecach dziecka figury geometryczne, proste obrazki, dziecko ma za zadanie odgadnąć rysunek lub narysować odpowiedź na kartce;

7. SZCZEGÓŁY - wyszukiwanie szczegółów na rysunkach lub różnic między ilustracjami;

8. ZABAWY WPROWADZAJĄCE SEKWENCJE, np.:
głuchy telefon (dziecko ma dokładnie powtórzyć zdanie, które usłyszało;
powtórz numer telefonu (zaczynamy od 3,4 cyfr - dziecko ma je powtórzyć)
jedziemy na wycieczkę (zabawę zaczynamy mówiąc "jedziemy na wycieczkę i zabieramy...". Wymyślamy i wymieniamy na zmianę z dzieckiem rzeczy, jakie zabieramy na wycieczkę powtarzając przy tym już te wcześniej wymienione, np.
mama: "Jedziemy na wycieczkę i zabieramy plecak"
dziecko: "Jedziemy na wycieczkę i zabieramy plecak i namiot"
mama: "Jedziemy na wycieczkę i zabieramy plecak, namiot i piłkę"
dziecko: "Jedziemy na wycieczkę i zabieramy plecak, namiot, piłkę i koc" itd.
Można wprowadzać różne odmiany tej zabawy poprzez zmianę początkowych zdań, np. "Jesteśmy w sklepie i kupujemy...", "Na urodziny Paweł dostał..."

9. RYMOWANKI - nauka krótkich rymowanych wierszyków, wyliczanek, również z wprowadzaniem towarzyszących temu gestów;

10. WYMIENIAMY CIĄGI SŁÓW - na ustalone wcześniej słowo lub grupę słów dziecko ma klasnąć np. na słowo: lampa lub na nazwy kolorów, potraw itp.

11. PLAN WYDARZEŃ - słuchanie tekstu czytanego głośno przez osobę dorosłą, po czym - opowiadanie treści lub układanie planu wydarzeń;

12. Dziecko kładzie się lub siada wygodnie i słucha uważnie odgłosów z otoczenia, a potem ma je wymienić. Zadanie można utrudnić poprzez nakazanie wymienienia odgłosów w kolejności, w jakiej się pojawiały (możemy sami "produkować" różne odgłosy- np. skrzypienie drzwi, stukanie, szuranie, szeleszczenie gazetą itd.)

13. Podaj kolejność: za parawanem układamy w rzędzie kilka przedmiotów, odsłaniamy, dziecko przygląda się przedmiotom zapamiętując ich kolejność. Ponownie zasłaniamy parawan a zadaniem dziecka jest odtworzenie z pamięci wcześniej obserwowanych przedmiotów (słownie lub rysunkowo). Można zmienić też ułożenie elementów i po ponownym ich odsłonięciu spytać: Co się zmieniło?

14. Pokazujemy dziecku ilustrację i prosimy aby przez 30 sekund uważnie jej się przyglądało. Następnie zabieramy rysunek i prosimy o odpowiedzenie na różne pytania dotyczące tego co znajdowało się na obrazku.

15. Powtarzamy dziecku 10 razy pewną sekwencję słów (na przykład: KOMIN, KACZKA, KANAPA, KRZESŁO, KROWA, KOT, KACZKA, KOGUT, KURA), a następnie prosimy aby powtórzyło wyrazy w tej samej kolejności.

16. Słuchanie "książek mówionych"

17. Czytamy /opowiadamy dziecku krótką historyjkę i prosimy o uważne przysłuchiwanie się. Przykład: "Dzieci zbudowały zamek z piasku, zrobiły mu dwie bramy, trzy wieże, na jednej z nich powiewała chorągiew. Był piękny słoneczny dzień. Dzieci śmiały się, bawiły foremkami, lepiły kule z piasku. Aż mama zawołała ich na obiad. Po południu, gdy Tomek wrócił do piaskownicy zobaczył, że połowa zamku jest zburzona. Bardzo się tym zmartwił i postanowił szybko odbudować zamek".
Po wysłuchaniu całego opowiadania prosimy dziecko o odpowiedzenie na kilka pytań (np. Ile bram miał zamek? Jaka była pogoda?)

18. Rysowanie w obrębie konturów; kopiowanie przez kalkę; rysowanie po śladzie; kolorowanie drobnych elementów, mandali; labirynty; łączenie wyznaczonych punktów;

19. Odtwarzanie z pamięci układów klocków; różnicowanie podobnych kształtów figur;

20. Składanie całości z części, dobieranie części do całości; origami; dyktanda graficzne;

21. Żonglowanie; lepienie z plasteliny; zabawy konstrukcyjne; majsterkowanie; układanie kompozycji według wzoru; nawlekanie koralików; malowanie pędzelkiem na szkle;

22. Wpatrywanie się w wyznaczony punkt przez coraz dłuższy odcinek czasu - rozpoczynając od 30 sekund;

23. Wykonywanie działań matematycznych w pamięci (rozwiązywanie zadań z treścią); zabawy typu odliczania od stu wstecz np. co 4 (100-4= 96, 96-4=92…)

24. Zabawa w kończenie słów dowolną sylabą; tworzenie nowych wyrazów z liter innego wyrazu po ich przestawieniu; tworzenie słów z wypowiedzianych sylab (scalanie sylab wg kolejności lub po ich przestawieniu); odszyfrowywanie wyrazów (np. z elementem szyfrującym w postaci sylaby "ka": ka-fa-ka-so-ka-la), wysłuchiwanie ukrytego wyrazu w innym wyrazie (np. rakietka - rak, lokówka - lok, deser - ser, sekret - kret), itp.


Pamiętajmy…

opanowanie umiejętności koncentracji uwagi pozwala nam realizować plany, marzenia, doprowadzać sprawy do końca, osiągać sukcesy, które sprawiają nam radość i satysfakcję.



Opracowała:
Małgorzata Cichosz-Sadecka

ROZWÓJ MOWY DZIECKA


1. Etapy rozwoju mowy dziecka:

okres melodii- obejmuje 1 rok życia dziecka
okres wyrazu- obejmuje 2 rok życia dziecka
okres zdania- obejmuje 3 rok życia dziecka
okres swoistej mowy dziecięcej przypada na 3-7 rok życia dziecka

Odstępstwa od tego schematu mogą być liczne i różnorakie. Najkrócej mówiąc: gaworzenie powinno się pojawić w 6 miesiącu życia, pojedyncze słowa w pierwsze urodziny, proste zdanie w drugie urodziny, zdanie rozwinięte w trzecie urodziny, a w czwarte urodziny dziecko powinno opowiedzieć krótka bajkę. Opóźnienia w pojawianiu się poszczególnych stadiów rozwoju nie powinny przekraczać 6 miesięcy.

2. Wskaźniki poważnego OPÓŹNIENIA ROZWOJU MOWY (wg H. Spionek):

rocznego jest na poziomie dziecka półrocznego (dziecko jedynie gaworzy),
2-letnie jest na poziomie mowy dziecka rocznego (wymienia kilka słów),
3-letniego jest na poziomie mowy dziecka 1,5 rocznego (tworzy jedynie równoważniki zdań, a słownictwo jest na poziomie dziecka 1,5 rocznego),
4-letniego jest na poziomie mowy dziecka 2-letniego (formułuje zdania proste, słownictwo czynne jest na poziomie dziecka 2-letniego, tj. około 300 słów),
5-letniego jest na poziomie mowy dziecka 2,5-letniego (nadal zdania proste, słownictwo na poziomie dziecka w wieku 2,5 lat),
6-letniego jest na poziomie dziecka 3-letniego (pojawiają się zdania złożone, dziecko wymawia 1000-1500 słów),
7-letniego jest na poziomie mowy dziecka 3,5-letniego.

3. Schemat powstawania głosek w procesie rozwoju mowy dziecka:


WIEK DZIECKA ARTYKULACJA GŁOSEK
pierwsze miesiące życia powstają przypadkowe dźwięki tzw. głużenie
ok. 6 miesiąca życia powtarzanie usłyszanych dźwięków tzw. gaworzenie
1-2 rok życia pojawiają się pierwsze wyrazy: mama, tata, baba, dziecko wymawia samogłoski ustne: a, o, e, i, u, y oraz spółgłoski: p, b, m, d, t, n , a także zmiękczone: pi, bi, mi
2-3 rok życia pojawiają się proste zdania, dziecko wymawia samogłoski nosowe: ę, ą i spółgłoski: w, f, wi, fi, ś, ź, ć, dź, ń, l, li, k, g, ch, ki, gi, chi, j, ł, pojawiają się spółgłoski s, z, c, dz
4-5 rok życia pojawia się głoska r oraz głoski: sz, ż, cz, dź
5-6 rok życia utrwalane są głoski: sz, ż, cz, dż
7 rok życia technika mówienia opanowana

Sprawdź, czy twoje dziecko prawidłowo, adekwatnie do wieku, wymawia kolejne głoski.

STYMULACJA ROZWOJU MOWY


Rozumienie:
rzeczowników, czasowników, przymiotników (np. Pokaż, gdzie piesek biegnie?, Gdzie jest czerwona piłka?, Zieloną piłkę kopnij, a białą mi podaj?);
- prostych poleceń.

2)
Trening słuchowy:
- poszukiwanie źródła dźwięku (ćwiczenie koncentracji uwagi słuchowej i umiejętności lokalizowania dźwięku, np. odnajdywanie dzwoniącego telefonu lub grającej zabawki, określanie skąd dochodzi pukanie);
- wyławianie określonego dźwięku z tła (np. szukamy dzwoniącego telefonu przy grającym radiu);
- dźwięk jako źródło informacji (np. dzwonek do drzwi, trąbiące auto, odgłosy zwierząt, odgłos chodu misia i zajączka).

3)
Uruchamianie mechanizmów naśladownictwa:
- miny, gesty, ruchy (np. zabawa w „raz ty, raz ja”);
- dźwięki, rytmy (np. gra na bębenku -1uderzenie/wiele uderzeń, wzory rytmiczne);
- dźwięki naturalne (chrząkanie, kaszel, cmokanie, odgłosy) *bez polecenia „powiedz”;
- powtarzanie usłyszanych samogłosek (np. ze zmiennym czasem trwania a a a a, aaa…, a – aaa…) – ćwiczymy też pamięć i słuch fonematyczny.

4)
Wprowadzenie onomatopei do systemu językowego:
- tworzymy z dzieckiem paradialog, np. brym brym – „auto” - rozumie dziecko i dorosły, choć dorosły mówi „tak brym brym to auto”).

5)
Zabawy wymagające dialogu:
- funkcje społeczne np. zabawa w sklep, w lekarza.

6)
Teatrzyk, wierszyki i wyliczanki:
- rodzic wspólnie z dzieckiem robi przedstawienie, mówienie rymowanek wspólnie, na zmianę, dokańczanie).

7)
Bajki filmowe dostosowane do możliwości percepcyjnych dziecka.

8)
Analiza usłyszanego tekstu:
- czytanie dzieciom opowiadań zakończone dialogiem dotyczącym przeczytanego tekstu (dialog rzeczywisty lub pozorny, gdy udzielamy odpowiedzi za dziecko i w jego obecności);
- zdanie – obrazek (np. „Po podwórku chodzi piesek Ali” – pokaż, to na obrazku).

9)
Rysowanie:
- stymulując motorykę podrażniamy ruchowy ośrodek mowy (Broca) w korze mózgowej,
- ćwiczymy koordynację oko-ręka, koncentrację uwagi,
- wspomagamy rozwój myślenia symbolicznego,
- usprawniamy ruchowo rękę dominującą.
a) dorysowywanie brakujących elementów.
b) rysowanie równoległe (ja kreskę, ty kreskę)


ĆWICZENIA ARTYKULACYJNE (ok. 5-7 min.)

PODNIEBIENIE
Ziewanie; obserwujemy jak podniebienie miękkie unosi się i opadanosem, wydech ustami; usta cały czas szeroko otwarteustami, wydech ustami; nos zatykamy palcami (przy rozszczepkach)otwarta, język na dole; wymawiamy k, u - k, ch, u - chęganie; język na dole, usta otwarte
„Chory miś” - kaszlemy \ chrząkamy \ płuczemy gardło z otwartymi ustami; buzia otwarta, język na dole
Ćwiczenia z rurką, np. wciągamy powietrze zasysając watkę i przenosimy ją w inne miejsce.

Naprzemienne nakładanie warg na siebie (górna na dolną i odwrotnie)órnymi zębami zaciskamy wargę dolną i wypychamy powietrzeukładamy usta jak przy „u” i „e”
Łączymy wargi płasko i rozciągamy jak przy „i”lekko wysunięte wargi raz w prawo raz w lewo
Ściągamy wargi do przodu i wykonujemy ruch okrężny i zamykamy buzię przy zębach zasłoniętych wargamize ściągniętymi wargami jak przy głosce „u”ze ściągniętymi wargami jak przy głosce „u” (zęby widoczne)ułożone w ryjek jak przy „u”, podciągamy do nosaryjek i wciągamy policzkiryjek, wciągamy policzki i cmokamyągamy kartkę z zaciśniętych ust


JĘZYK
Wysuwamy wąski język przez szeroko otwarte usta; język nie dotyka wargwąski język od jednego kącika ust do drugiegoszeroki język do górnych zębówjęzyk do górnej wargi; raz jest wąski raz szerokijęzyka dotykamy raz dolnych raz górnych zębów; usta są szeroko otwarteęzyk dotyka górnych \ dolnych zębów; otwieramy i zamykamy buzięęzyk pracuje jak miotełka wymiatająca zza górnych \ dolnych zębówjęzyka liczymy górne \ dolne zęby; odrywamy język od poszczególnych zębówjęzykiem podniebienie; buzia szeroko otwartajęzyka wypychamy policzkięzykiem wykonujemy okrężne ruchy po zewnętrznej stronie zębów; usta są zamknięteągamy czubek języka raz do nosa raz do brodyjęzyk w rulon i dmuchamyjęzykiem wargi; raz w jedną raz w drugą stronęjęzyk do podniebienia i przytrzymujemy; czubek języka przysysamy do podniebienia; środek języka przysysamy do podniebieniai opuszczamy tył języka; czubek języka jest przy dolnych zębachjęzyk do górnych zębów i wypychamy powietrze; czubek języka pomiędzy zębami (ćw. głoski „r”) języka uderza o górny wałek dziąsłowy; buzia szeroko otwarta; wymawiamy głoski: t, t - d, t - d - n; (ćw. głoski „r”)

ĆWICZENIA ODDECHOWE

Ćwiczenia dla dzieci młodszych (przedszkole, szkoła podstawowa):
" Zdmuchiwanie pyłków - Siedzimy na krześle lub stoimy w dowolny sposób. Na określony sygnał zdmuchujemy pyłki z ubrania, rąk, ramion, piersi i nóg. Dmuchnięcia są krótkie i niezbyt mocne.
" Dmuchanie na piłkę pingpongową.
" Dmuchanie przez rurkę do szklanki z wodą.
" Dmuchanie na wiatraczek.
" Dmuchanie na piórko, zawieszone na nitce kulki waty.
" Puszczanie baniek mydlanych.
" Zdmuchiwanie kawałka papieru z gładkiej lub chropowatej powierzchni.
" "Zdmuchiwanie mlecza" - długo, aż spadnie ostatnie nasionko.
" "Odtajanie zmarzniętej szyby" - chuchanie (długie).
" "Chuchanie na ręce, bo zmarzły".
" "Chłodzenie gorącej zupy" - ręce ułożone na kształt głębokiego talerza. Dmuchamy ciągłym, długim strumieniem.
" Jesteśmy balonikiem, piłką, dętką. Wypuszczamy z siebie powietrze (długie sssss....)
" Lokomotywa oddaje nadmiar pary: "fff" lub "szsz".
" Zabawa w pociąg. Lokomotywa sapie ("pach, pach" lub "pf, pf"). Pociąg rusza ("cz-cz-cz-cz") na jednym wydechu.
" Naśladowanie głosów zwierząt np. "mmuu..., beee, kukurykuuu, ko-ko-ko. Kwa-kwa, hau-hau".
Ćwiczenia dla dzieci starszych:
" Nadmuchiwanie balonika, gumowej piłki.
" Gwizdanie na jednym tonie.
" Naśladowanie syreny - "eu, eu, eu".
" Liczenie na jednym wydechu.
" Powtarzanie zdań na jednym wydechu (najpierw krótkie, potem coraz dłuższe).
Nie dzielić zdania na wyrazy, zachować płynność.

" Powtarzanie zdań szeptem (ważne aby szept był słyszalny).
" Liczymy wrony na jednym oddechu: "Jedna wrona bez ogona, druga wrona bez ogona,..., piętnasta wrona bez ogona, itd." Pamiętamy aby nie wykorzystywać oddechu do samego końca
" Naśladowanie śmiechu różnych ludzi: staruszki - "he-he-he", kobiety- jasny - "ha-ha-ha", mężczyzny - rubaszny "ho-ho-ho", dziewczynki - piskliwy, chichotliwy - "hi-hi-hi".

Ćwiczenia kształtujące sprawność rąk i przygotowujące rękę do prawidłowego chwytu narzędzia do pisania.


1. Rodzaje ćwiczeń usprawniających rękę i przygotowujących ją do prawidłowego chwytu narzędzia pisarskiego:

I Ćwiczenia rozmachowe

kreślenie w powietrzu dużych, płynnych, swobodnych ruchów w kształcie fal, kół, ósemek, itp.(naśladowanie ruchów pływackich (pływanie na sucho różnymi stylami), zabawy pantomimiczne (np. malowanie kuli od środka, mycie szyby, czyszczenie samochodu, itp. - odgadywanie pokazywanych czynności), naśladowanie lotu ptaków, samolotów, zabawy ze wstążką, chustką - robienie fali, interpretacja muzyki, rysowanie kół oburącz ze wstążką, zabawy z chustą kreatywną).
krążenie ramion (do przodu i do tyłu) ręce wyciągnięte w bok na wysokości barków, wyprostowane w łokciach i nadgarstkach (po 5 kółek, małych, średnich i dużych)
rysowanie patykiem na piasku, na dużym papierze: lasek, kół, ślimaków, kresek, płotków
kreślenie kredą na tablicy, pędzlem,węglem, na dużych arkuszach (swobodne bazgranie na tablicy, rysowanie linii od brzegu do brzegu, łączenie punktów na dużych formatach, wodzenie po śladzie koła, ósemki, rysowanie oburącz)
zamalowywanie określonej przestrzeni np. pól, kwadratów, dużych rysunków konturowych.

II Ćwiczenia przedramienia

zabawy manipulacyjne, np. konstrukcje wymagające łączenia, spinania, skręcania elementów; ćwiczenia na drążku - chwytanie i przekładanie dłoni; przekładanie z ręki do ręki, z przodu i za plecami (sztafety z podawaniem przyborów); zakręcanie i odkręcanie nakrętek, kranów; otwieranie zamków kluczem

III Ćwiczenia nadgarstka

krążenie dłoni - wyciągniętych na bok, stykających się, równoległych (młynek)
krążenie dłoni - pięści zaciśnięte
dociskanie złożonych dłoni do siebie, ręce zgięte w łokciach (policzyć do 3, rozluźnić - powtórzyć 10 razy)
odbijanie piłki, balonika, piłeczki dwiema stronami paletki na zmianę
pływająca rybka - dłoń ślizga się kantem po stole
nawijanie sznurka na kłębek, patyk
owijanie sznurka, skakanki na dłoń przez obroty nadgarstkach
przesypywanie sypkich materiałów z jednego naczynia do drugiego
łapanie piłeczki pingpongowej do kubka i ponowne wyrzucanie
chód "kraba"
opady na ścianę (pompki w pionie)
układanie dłoni w piąstkę i rozprostowywanie (na zmianę)

IV Ćwiczenia manualne

lepienie z plasteliny i modeliny
wyklejanie rysunków krepinowymi kulkami
wykonywanie różnego rodzaju wydzieranek z kolorowego papieru, bibuły, gazety
gra w pchełki, bierki, itp.
pisanie i rysowanie palcem na piasku i na kaszy mannej
malowanie farbami, palcem lub watką, malowanie dziesięcioma palcami
rysowanie różnymi narzędziami: patykiem, mazakiem, flamastrem, węglem, ołówkiem lub kredką
zamalowywanie kartki liniami pionowymi, poziomymi, kołami, owalami, spiralami, labiryntami
obrysowywanie klocków, szablonów i różnych figur
kalkowanie rysunków
wycinanie po linii
wyklejanie różnymi materiałami konturu lub szczegółów na obrazkach.

V Ćwiczenia grafomotoryczne

rysowanie po śladzie zgodnie z kierunkiem strzałek
kolorowanie
malowanie

VI Ćwiczenie orientacji na kartce

rysowanie wzorów na kartce w kratkę (odwzorowywanie w pomniejszonej, powiększonej lub rzeczywistej skali), kalkowanie, rysowanie po śladzie
dorysowywanie elementów w określonych miejscach kartki (np. dziecko wykonuje rysunek na kartce z bloku zgodnie z podaną instrukcję: Narysuj domek na środku kartki; w lewym górnym rogu narysuj słońce, a w prawym górnym rogu - dwie chmury itd.)

2. Pozycje, w których należy wykonywać ćwiczenia grafomotoryczne.

Wskazane jest, aby ćwiczenia grafomotoryczne (inaczej niż pisanie) były wykonywane w 4 różnych pozycjach, dzięki czemu dziecko nie będzie się męczyć, a to znacznie usprawni czynność rysowania i pisania.
a) Dziecko siedzi przy stoliku lub biurku, na którym leży kartka. Wykonuje ćwiczenia wiodącą ręką, którą opiera przedramieniem o blat. Pozycja ta powoduje rozluźnienie napięcia mięśniowego w nadgarstku.
b) Dziecko siedzi na kolanach osoby dorosłej, jego łokieć ma wtedy swobodę ruchu, pracuje w obciążeniu.
c) Dziecko rysuje stojąc, i ma kartkę umieszczoną w płaszczyźnie pionowej na wysokości brody, dochodzi wówczas do znacznego rozluźnienia napięcia mięśniowego w uniesionej ręce. Ta pozycja jest bardzo ważna, zwłaszcza gdy dziecko ma tendencję do bardzo mocnego naciskania na kartkę i ściskania narzędzia pisarskiego.
d) Dziecko stoi przy stole, na którym leży kartka. W opuszczonej ręce słabnie napięcie mięśniowe, zwłaszcza w stawie barkowym.

3. Prawidłowy chwyt narzędzia pisarskiego oraz prawidłowa postawa ciała podczas pisania.

Należy pamiętać o wyrobieniu nawyku prawidłowego trzymania narzędzia pisarskiego przez dziecko i przyjmowania właściwej pozycji. Na początku nauki pisania wskazane jest pisanie ołówkiem. Oto kilka wskazówek:
ń Dziecko powinno trzymać ołówek bez nadmiernego nacisku w trzech palcach: pomiędzy kciukiem a palcem środkowym (na którym leży ołówek) i lekko zgiętym palcem wskazującym, około 2-3 cm od czubka ołówka. Inne sposoby trzymania narzędzia pisarskiego, np. pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym, "w garści", z palcem środkowym na ołówku, są niewłaściwe.
ń Zeszyt powinien być ułożony lekko ukośnie (dla dzieci praworęcznych - nachylony w lewą stronę, dla dzieci leworęcznych - w prawą stronę) i nieco przesunięty od osi ciała dziecka - na prawo dla praworęcznych i na lewo dla leworęcznych. Dziecko leworęczne musi siedzieć tak, aby ręka, którą pisze, znajdowała się po zewnętrznej stronie stolika. Korzystne jest także - w przypadku dzieci leworęcznych - pisanie na lekko pochylonym pulpicie.
ń Dziecko, siedząc, powinno mieć stopy na podłodze, a przdramiona oparte o stolik, plecy wyprostowane, głowa i górna część tułowia nie mogą odchylać się od pionowej osi ciała; tułów powinien być odsunięty od stolika, aby ręka miała zapewnioną swobodę ruchów. Światło musi padać ze strony przeciwnej do ręki, którą dziecko pisze, lu z punktu środkowego.
ń Zwykły długopis nie jest dobrym narzędziem w początkowej nauce pisania. Można posłużyć się cienkopisem ze ściętą końcówką lub grubym długopisem z gumową profilowaną nasadką, ułatwiającą pisanie i stabilizującą uchwyt narzędzia. Najbardziej odpowiedni byłby ołówek zbudowany podobnie jak opisany długopis, ewentualnie może to być zwykły ołówek - nie ślizga się po papierze, pozwala na szybkie poprawki, korzystnie wpływa na estetykę pisma. Błędnie napisane wyrazy lub litery nie kodują się w umyśle dziecka, gdyż można je natychmiast zetrzeć.
ń Pisanie lewą ręką przysparza uczniom wielu problemów. Prawa ręka podczas pisania "pociąga" za sobą długopis, co ułatwia tę czynność. Lewa ręka natomiast "popycha" narzędzie do pisania. Kierunek pisania od lewej do prawej i sposób łączenia liter są wygodniejsze dla dzieci praworęcznych. Dzieci leworęczne układają często rękę nieprawidłowo, naśladując dzieci praworęczne - w ten sposób zasłaniają i zamazują napisany tekst. Prowadzi to do utrwalenia błędnych nawyków, zmęczenia, bólu, wolnego tempa pisania, niskiego poziomu graficznego, a w konsekwencji - do wtórnych trudności i zaburzeń emocjonalnych. Dzieci leworęczne mają często mniejszą sprawność manualną, dlatego niezbędne jest wczesne usprawnianie ręki, a także stałe kontrolowanie i korygowanie nauki pisania.

4. Przykładowe pomoce edukacyjne:

kredki, ołówki trójkątne, nakładki na długopisy i ołówki, trójkątne długopisy
"sznurkowe wyszywanki" (tekturowych, plastikowych)
układanki
koraliki do segregowania, nawlekania na sznurek
książeczki edukacyjne z ćwiczeniami grafomotorycznymi (tj. szlaczki)

startowa | glowna | aktualnosci | dla rodzicow | Samorzad | logopeda | biblioteka | dokumenty | zaj. pozalekcyjne | organizacje | historia szkoly | archiwum | Mapa witryny


Powrót do treści | Wróć do menu głównego